سمینار های فلسفه علم
چهارمين جلسه از سلسله سمينارهاي فلسفه علم در پاييز 84
آيا قضية بل مؤيدِ واقعگرايي معرفتشناختي است؟
مصطفي تقوي
نظرية مکانيک کوانتومي معمولاً به عنوان چالشي براي واقعگرايي علمي معرفي ميشود. با وجود اين پيترکزو در کتاب خود با عنوان نمود و بود و نيز در مقالهاي با عنوان مکانيک کوانتومي و واقعگرايي ادعا ميکند که بر اساس قضيه بل و مکانيک کوانتومي ميتوان از نوعي واقعگرايي معرفتشناختي حمايت کرد. معناي اين نوع واقعگرايي معرفتشناختي اين است که ما ميتوانيم نسبت به چيزهايي که مشاهده نميشود معرفت داشته باشيم. در اين ارايه، بدون اينکه بخواهيم واقعگرايي معرفتشناختي را زير سؤال ببريم، ميخواهيم نشان دهيم که برهان کزو در حمايت از واقعگرايي معرفتشناختي دچار اشکالات منطقي و فلسفي است.
خلاصة برهان کزو چنين است: اگر مکانيک کوانتومي و نظرية نسبيت، دو نظرية شکلدهنده به فيزيک جديد، صادق باشند، آنگاه طبق قضية بل نتيجه ميگيريم که عدم تعين جهتگيري اسپين، قبل از اينکه با عمل اندازهگيري تعين يابد، واقعي است. به سخن ديگر، طبق قضية بل نتيجه ميگيريم که جهتگيري اسپين، قبل از عمل اندازهگيري، عدم تعين وجودشناختي دارد. بنابراين، ما نسبت به واقعيت جهتگيري اسپين، قبل از اينکه با عمل اندازهگيري بر ما ظاهر شود، معرفت داريم. يعني معرفت ما از نمودها فراتر رفته و از بودها خبر ميدهد. اين يعني حمايت مکانيک کوانتومي از نوعي واقعگرايي معرفتشناختي.
يکشنبه 13/آذر/84 ساعت 16 الي 18
سالن اجتماعات گروه فلسفه علم
از تمامي علاقه مندان دعوت مي شود در اين جلسه شركت فرمايند