فلسفه علم

امير احسان كرباسي زاده

علت سقوط اجسام بر روي زمين چيست؟‌ پاسخ بدين پرسش و هزاران پرسش از اين قبيل از جمله اهداف فعاليت علمي است. دانشمندان براي فهم پديده هاي طبيعي بدنبال علل آنها مي روند .يكي از  پرسش هاي  اساسي  در فلسفه علم ناظر به ماهيت رابطه عليت است. پرسشي كه بدنبال آن اهميت پيدا مي كند نقش عليت در تبيين پديده هاست. اما چگونه تبيين صورت مي گيرد و آيا مي توان يك مدل فراگير از تبيين بدست داد؟ سقوط اجسام بر روي زمين را مي توان با قانون جاذبه توضيح داد. اما قانون چيست؟‌ نقش تبيين گري آن از كجا آمده است؟ آيا قوانين علمي ضروري هستند ؟ رابطه قوانين و عليت چيست؟

در اين درس به بررسي چهار مفهوم مرتبط با هم و پرسشهايي از قبيل آنچه در بالا آمده است  مي پردازيم. اين مفاهيم  به ترتيب عبارتند از:

1. عليت
2. قوانين طبيعت
3. تبيين علمي
4. آزمايش هاي فكري

جلسه اول:

عليت: مباحث مقدماتي

What is this thing called Metaphysics, chapter 4, Brian Garret

جلسه دوم:

عليت و شرطي هاي خلاف واقع

Causation, Philosophical Papers, Vol 2, David Lewis

جلسه سوم:

شرطي هاي خلاف واقع و قوانين

The Problem of Counterfactuals, Nelson Goodman

جلسه چهارم:

ديدگاه هيومي در مورد قوانين

What is a law of Nature, David Armstrong, Chapter 1, 2

جلسه پنجم:

ديدگاه ضرورت گرايانه در مورد قوانين

Laws of Nature, Fred Dretske

جلسه ششم:

نقد ديدگاه ضرورت گرايانه

Necessities and Universals in Natural Laws, D. Mellor

جلسه هفتم

قوانين و حذف گرايي

Do the Laws of Physics State the Facts, Nancy Cartwright

جلسه هشتم

تبيين و مدل استنتاجي قانوني

Studies in the logic of Explanation, Carl Hempel & Paul Oppenheim

جلسه نهم

تبيين و وحدت

 Explanation as Unification, Philip Kitcher

جلسه دهم

تبيين از ديد ون فراسن

Pragmatics of Explanation

جلسه يازدهم

تبيين و علت

Causal Explanation, David Lewis

جلسه دوازدهم

استنتاج به بهترين تبيين

Inference to the best Explanation, Peter Lipton, chapter 4

جلسه سيزدهم

آزمايش فكري و افلاطون گرايي

جلسه چهاردهم

آزمايش فكري و تجربه گرايي  

منبع دو جلسه فوق از كتاب ذيل است:

Contemporary debates in the philosophy of Science